Trong bối cảnh kinh tế – xã hội hiện nay ở Việt Nam, vấn đề thất nghiệp thanh niên và người trẻ không chỉ là câu chuyện đơn lẻ mà đang trở thành mối quan tâm sâu rộng của cả xã hội. Khi 1,4 triệu người trong độ tuổi 15 – 24 không có việc làm, không tham gia học tập hay đào tạo, chiếm hơn 10 % lực lượng thanh niên. Các chuyên gia và cả người học đều đang đặt câu hỏi về hiệu quả của hệ thống giáo dục hiện tại và sự gắn kết giữa đào tạo với thị trường lao động thực tế.
Học cao đẳng trong bối cảnh thất nghiệp thanh niên gia tăng: Lựa chọn thực tế hay xu hướng tất yếu?
Theo một số chuyên gia, cấu trúc đào tạo còn chưa phù hợp khiến sinh viên dù tốt nghiệp đại học hay cao đẳng vẫn khó tìm được việc làm đúng chuyên môn. Ảnh ST
Điều đáng chú ý là tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên luôn cao hơn mức trung bình chung: ở quý 4/2025 con số này đạt tới 9,04 %, gấp khoảng 4 lần tỷ lệ thất nghiệp tổng thể của cả nước. Thống kê của Tổng cục Thống kê cũng cho thấy từng có thời điểm hơn 225.000 cử nhân hoặc thạc sĩ bị thất nghiệp, tương đương khoảng 20 % tổng số người thất nghiệp, ngay cả khi hệ thống giáo dục đại học tiếp tục mở rộng quy mô.
Tình trạng này phản ánh rõ nghịch lý trong lực lượng lao động: nhiều người trẻ có trình độ học vấn cao nhưng lại thiếu kỹ năng thực tiễn được thị trường đòi hỏi. Theo một số chuyên gia, cấu trúc đào tạo còn chưa phù hợp khiến sinh viên dù tốt nghiệp đại học hay cao đẳng vẫn khó tìm được việc làm đúng chuyên môn.
Chính trong bối cảnh đó, lựa chọn học cao đẳng đang dần được nhìn nhận lại như một phương án mang tính thực tế thay vì chỉ là lựa chọn thay thế. Nếu trước đây, tâm lý xã hội thường coi đại học là con đường duy nhất dẫn đến thành công, thì hiện nay, nhiều gia đình và học sinh đã bắt đầu cân nhắc kỹ hơn giữa thời gian đào tạo, chi phí học tập và khả năng có việc làm sau tốt nghiệp. Học cao đẳng với thời gian đào tạo ngắn hơn, chi phí hợp lý hơn và chương trình thiên về thực hành đang trở thành một phương án đáng xem xét.
Theo báo cáo của ILO tại Việt Nam, một trong những yếu tố quyết định khả năng có việc làm bền vững của thanh niên là mức độ phù hợp giữa kỹ năng được đào tạo và nhu cầu doanh nghiệp. Trong khi đó, nhiều chương trình đào tạo trình độ cao đẳng hiện nay được thiết kế theo hướng tăng cường thực hành, gắn kết doanh nghiệp và yêu cầu thực tập bắt buộc. Một số thống kê về hệ thống giáo dục nghề nghiệp cho thấy khoảng 80% người học nghề có việc làm sau tốt nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ, dịch vụ kỹ năng cao. Con số này cho thấy học cao đẳng không chỉ là giải pháp tình thế mà đang dần trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu quốc tế cũng chỉ ra rằng trong giai đoạn kinh tế biến động, người học có xu hướng ưu tiên những chương trình đào tạo ngắn hạn, sát thực tiễn và có khả năng tạo việc làm nhanh. Điều này lý giải vì sao xu hướng học cao đẳng và giáo dục nghề nghiệp gia tăng trong những năm gần đây, không chỉ ở Việt Nam mà còn tại nhiều quốc gia đang phát triển.
Học cao đẳng gắn với thực tiễn doanh nghiệp: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho người trẻ
Với định hướng đào tạo kỹ năng thực hành và gắn chặt với nhu cầu doanh nghiệp, học nghề đang trở thành con đường được đánh giá là “dễ kiếm việc hơn” . Ảnh ST
Một trong những lợi thế nổi bật khi học cao đẳng là cấu trúc chương trình đào tạo chú trọng thực hành. Thay vì nặng về lý thuyết hàn lâm, nhiều trường cao đẳng triển khai mô hình đào tạo với tỷ lệ thực hành chiếm tới 60–70% thời lượng. Điều này giúp sinh viên không chỉ nắm kiến thức nền tảng mà còn thành thạo kỹ năng nghề nghiệp trước khi bước vào thị trường lao động.
Trong bối cảnh khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp, dịch vụ và logistics, nhu cầu lao động kỹ thuật có tay nghề ngày càng gia tăng. Tại Đắk Lắk, mô hình đào tạo gắn kết với doanh nghiệp của Trường Cao đẳng Công Thương miền Trung là một ví dụ cho cách tiếp cận thực tiễn này. Nhà trường triển khai chương trình đào tạo theo định hướng 30% lý thuyết và 70% thực hành, đồng thời hợp tác với hàng trăm doanh nghiệp để tổ chức thực tập và tuyển dụng sau tốt nghiệp. Cách làm này giúp sinh viên khi học cao đẳng không chỉ học để lấy bằng mà còn tích lũy kinh nghiệm làm việc ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Ngoài ra, chính sách miễn giảm học phí đối với nhiều ngành trọng điểm và hỗ trợ ký túc xá giúp giảm gánh nặng tài chính cho gia đình, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn. Khi so sánh tổng chi phí và thời gian đào tạo, học cao đẳng có thể giúp người học gia nhập thị trường lao động sớm hơn từ một đến hai năm so với lộ trình đại học thông thường. Khoảng thời gian này có ý nghĩa không nhỏ nếu xét trên phương diện tích lũy kinh nghiệm và thu nhập.
Điều quan trọng hơn cả là sự thay đổi trong tư duy xã hội. Học cao đẳng không còn bị nhìn nhận như lựa chọn thứ yếu mà đang dần được đánh giá dựa trên hiệu quả thực tế. Khi thị trường lao động ngày càng đề cao kỹ năng, khả năng thích ứng và năng suất làm việc, thì mô hình đào tạo gắn với doanh nghiệp, chú trọng thực hành và định hướng nghề nghiệp rõ ràng sẽ tạo lợi thế cạnh tranh bền vững cho người học.
Từ góc độ chính sách, phát triển hệ thống giáo dục nghề nghiệp và nâng cao chất lượng đào tạo trình độ cao đẳng cũng là giải pháp nhằm cân bằng cơ cấu lao động, giảm áp lực cho khối đại học và đáp ứng nhu cầu nhân lực kỹ thuật của nền kinh tế. Về phía cá nhân người học, việc lựa chọn học cao đẳng cần được xem như một quyết định chiến lược dựa trên năng lực, mục tiêu nghề nghiệp và bối cảnh thị trường lao động, thay vì chạy theo tâm lý bằng cấp.
Có thể khẳng định rằng trong bối cảnh thất nghiệp thanh niên vẫn ở mức cao và thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, học cao đẳng đang nổi lên như một hướng đi thực tế, linh hoạt và phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội. Khi được tổ chức bài bản, gắn kết doanh nghiệp và chú trọng kỹ năng thực hành, con đường học cao đẳng không chỉ giúp người trẻ rút ngắn khoảng cách đến việc làm mà còn góp phần xây dựng lực lượng lao động có tay nghề, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước.
Hãy liên hệ ngay trường Cao đẳng Công Thương miền Trung, bạn có thể theo dõi trên website…. của trường Cao đẳng Công Thương miền Trung, liên hệ ngay hotline: 086.929.1168 để được hỗ trợ tư vấn, hoặc liên hệ Zalo: https://zalo.me/mitcvn
Đình Phú
