Mùa tuyển sinh năm 2026 được dự báo sẽ là một trong những giai đoạn chuyển động mạnh nhất của giáo dục đại học Việt Nam trong nhiều năm trở lại đây. Thông tin nhiều trường đại học tuyên bố không xét tuyển học bạ đã tạo nên những tranh luận sôi nổi trong học sinh, phụ huynh và cả đội ngũ giáo viên phổ thông. Nếu như trước đây, học bạ từng được xem như “tấm vé an toàn” để gia tăng cơ hội trúng tuyển, thì nay cánh cửa đó đang dần khép lại.
Không xét tuyển học bạ: Tuyển sinh 2026 thay đổi ra sao?
Trong cuộc trao đổi với chúng tôi, một chuyên gia về tuyển sinh tại Hà Nội nhận định rằng xu hướng không xét tuyển học bạ phản ánh yêu cầu ngày càng cao về tính chuẩn hóa và minh bạch trong đánh giá năng lực thí sinh. Theo ông, điểm số học bạ giữa các địa phương và trường học còn tồn tại sự chênh lệch đáng kể do cách đánh giá và điều kiện dạy học khác nhau. Vì vậy, nếu tiếp tục phụ thuộc vào học bạ, tính công bằng trong tuyển sinh rất khó được bảo đảm.
Thay vào đó, các trường đại học đang chuyển mạnh sang sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT, bài thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy và các chứng chỉ chuẩn hóa quốc tế. Một lãnh đạo phòng đào tạo của một trường đại học lớn chia sẻ rằng các bài thi đánh giá năng lực cho phép đo lường toàn diện hơn về tư duy logic, khả năng giải quyết vấn đề, kỹ năng ngôn ngữ và phân tích dữ liệu. Đây là những yếu tố được cho là phản ánh sát hơn khả năng học tập ở bậc đại học.
Các trường đại học đang chuyển mạnh sang sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT, bài thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy và các chứng chỉ chuẩn hóa quốc tế. Ảnh ST
Tuy nhiên, việc không xét tuyển học bạ cũng đặt ra nhiều băn khoăn. Một giáo viên THPT tại TP.HCM cho rằng học bạ vốn thể hiện quá trình nỗ lực lâu dài của học sinh trong suốt ba năm trung học phổ thông. Khi phương thức này bị thu hẹp hoặc loại bỏ, áp lực sẽ dồn nhiều hơn vào một vài kỳ thi mang tính quyết định. “Nếu không có sự chuẩn bị sớm về tâm lý và kỹ năng, học sinh có thể rơi vào trạng thái căng thẳng cao độ”, cô nhận xét.
Ở góc độ phụ huynh, nhiều người lo ngại rằng các kỳ thi đánh giá năng lực sẽ tạo thêm chi phí và áp lực ôn luyện. Một phụ huynh có con đang học lớp 11 chia sẻ rằng gia đình phải tính toán lại kế hoạch học tập, thay vì chỉ tập trung cải thiện điểm số trên lớp như trước. Việc luyện thi đánh giá năng lực đòi hỏi học sinh rèn luyện tư duy tổng hợp, đọc hiểu nhanh và kỹ năng làm bài trong thời gian giới hạn.
Dù vậy, phần lớn ý kiến chuyên gia đều thống nhất rằng xu hướng không xét tuyển học bạ là bước đi phù hợp trong bối cảnh giáo dục đại học ngày càng cạnh tranh. Khi đầu vào được chuẩn hóa, các trường sẽ có cơ sở lựa chọn thí sinh dựa trên năng lực thực chất, thay vì chỉ dựa vào điểm số có thể chịu tác động từ nhiều yếu tố chủ quan. Điều này đồng thời buộc học sinh phải đầu tư nghiêm túc vào kiến thức nền tảng thay vì chạy theo thành tích ngắn hạn.
Khi đại học siết đầu vào: Cơ hội và lựa chọn học nghề trong năm 2026
Một câu hỏi được đặt ra là: khi cánh cửa đại học ngày càng thu hẹp theo hướng chuẩn hóa cao, liệu học sinh có thêm những lựa chọn khác phù hợp hơn với năng lực và định hướng cá nhân? Theo một chuyên gia về giáo dục nghề nghiệp, sự thay đổi trong tuyển sinh đại học có thể vô tình thúc đẩy quá trình phân luồng mạnh mẽ hơn sau THPT. Khi đại học không còn dễ tiếp cận thông qua học bạ, nhiều gia đình sẽ cân nhắc các lộ trình thực tế và bền vững hơn.
Trong bối cảnh đó, hệ thống giáo dục nghề nghiệp nổi lên như một hướng đi đáng lưu tâm. Thay vì phụ thuộc vào kỳ thi đánh giá năng lực hoặc điểm chuẩn biến động từng năm, người học nghề tập trung vào kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp và khả năng thích ứng với môi trường làm việc. Một giảng viên tại khu vực miền Trung cho rằng thị trường lao động đang cần nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao, có thể làm việc ngay sau khi tốt nghiệp mà không cần đào tạo lại quá nhiều.
Người học có thể lựa chọn ngành nghề phù hợp với năng lực, được đào tạo bài bản và có cơ hội thực tập tại doanh nghiệp.
Tại Trường Cao đẳng Công Thương miền Trung, định hướng đào tạo năm 2026 được xây dựng theo hướng gắn chặt với nhu cầu doanh nghiệp và thực hành nghề nghiệp. Trong cuộc trao đổi với đại diện nhà trường, chúng tôi được biết tỷ lệ thời lượng thực hành trong nhiều ngành chiếm phần lớn chương trình đào tạo. Điều này giúp sinh viên hình thành kỹ năng thực tế, rút ngắn khoảng cách giữa học và làm.
Điểm đáng chú ý là khi xu hướng không xét tuyển học bạ khiến nhiều học sinh lo lắng về áp lực thi cử, học nghề lại mở ra một lộ trình khác ít phụ thuộc vào các bài thi chuẩn hóa căng thẳng. Người học có thể lựa chọn ngành nghề phù hợp với năng lực, được đào tạo bài bản và có cơ hội thực tập tại doanh nghiệp. Với các ngành kỹ thuật, công nghệ, dịch vụ và quản trị, cơ hội việc làm sau tốt nghiệp được đánh giá khá rộng mở trong bối cảnh nhu cầu nhân lực tay nghề cao tăng mạnh.
Một chuyên gia phân tích rằng xã hội hiện đại cần cả cử nhân đại học lẫn kỹ thuật viên lành nghề. Khi tuyển sinh đại học siết chặt đầu vào, sự cân bằng giữa các trình độ đào tạo có thể được điều chỉnh theo hướng thực chất hơn. Thay vì xem đại học là con đường duy nhất, nhiều học sinh có thể lựa chọn học nghề sớm để nhanh chóng tham gia thị trường lao động, tích lũy kinh nghiệm và thu nhập.
Từ góc nhìn dài hạn, việc nhiều trường không xét tuyển học bạ có thể tạo nên thay đổi tích cực trong cách học và cách chọn nghề của học sinh. Áp lực thi cử buộc các em phải nhìn lại năng lực thật sự của mình, đồng thời cân nhắc những con đường khác ngoài đại học truyền thống. Trong bức tranh đó, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp như Trường Cao đẳng Công Thương miền Trung có cơ hội đóng vai trò quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế khu vực.
Tuyển sinh 2026 vì thế không chỉ là câu chuyện về thay đổi phương thức xét tuyển, mà còn là phép thử đối với toàn bộ hệ thống giáo dục. Khi không xét tuyển học bạ trở thành xu hướng rõ rệt, thí sinh buộc phải thích ứng bằng cách nâng cao năng lực thực chất. Đồng thời, xã hội cũng cần thay đổi cách nhìn về giá trị của các con đường học tập khác nhau. Đại học vẫn là lựa chọn quan trọng, nhưng không phải duy nhất. Trong một thị trường lao động đề cao kỹ năng và hiệu quả, việc chọn đúng lộ trình, dù là đại học hay học nghề, mới là yếu tố quyết định thành công lâu dài.
Hãy liên hệ ngay trường Cao đẳng Công Thương miền Trung, bạn có thể theo dõi trên website…. của trường Cao đẳng Công Thương miền Trung, liên hệ ngay hotline: 086.929.1168 để được hỗ trợ tư vấn, hoặc liên hệ Zalo: https://zalo.me/mitcvn
Đình Phú
