Việc Quốc hội thông qua Luật Giáo dục nghề nghiệp sửa đổi đã mở ra một giai đoạn phát triển mới cho hệ thống đào tạo kỹ năng tại Việt Nam. Trong đó, chương trình trung học nghề được xác lập vị thế pháp lý rõ ràng, đồng cấp với giáo dục trung học phổ thông, tạo ra một lựa chọn học tập song hành giữa hoàn thiện học vấn và hình thành năng lực nghề nghiệp. Sự thay đổi này không chỉ mang tính kỹ thuật về cấu trúc chương trình, mà còn phản ánh một bước chuyển tư duy chiến lược: coi giáo dục nghề nghiệp là một trụ cột phát triển nguồn nhân lực quốc gia trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng.
Trung học nghề trong Luật Giáo dục nghề nghiệp sửa đổi: Bước tái cấu trúc chiến lược của hệ thống giáo dục
Theo quy định mới, trung học nghề là một trình độ trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp, dành cho người học đã hoàn thành chương trình trung học cơ sở. Việc xác lập trung học nghề đồng cấp với trung học phổ thông mang ý nghĩa quan trọng về mặt chính sách. Điều này góp phần xóa bỏ định kiến lâu nay cho rằng giáo dục nghề là lựa chọn thứ yếu, đồng thời khẳng định nguyên tắc phân luồng sau THCS một cách thực chất, có định hướng và có bảo đảm pháp lý.
Chương trình trung học nghề được thiết kế với tổng khối lượng khoảng 3.300 giờ học, trong đó có khoảng 1.500 giờ kiến thức cốt lõi tương đương trung học phổ thông, 300 giờ dành cho các môn học chung như chính trị, pháp luật, quốc phòng – an ninh, và khoảng 1.500 giờ cho các mô-đun, môn học nghề. Cấu trúc này thể hiện rõ quan điểm tích hợp: người học không chỉ tiếp cận kiến thức phổ thông ở mức độ nền tảng, mà còn được đào tạo nghề bài bản, có định hướng kỹ năng cụ thể.
Chương trình trung học nghề được thiết kế với tổng khối lượng khoảng 3.300 giờ học
Điểm đáng chú ý là cách tổ chức chương trình theo hướng đan xen giữa học văn hóa và học nghề, thay vì chia tách cứng nhắc. Cách tiếp cận này giúp người học nhận thấy mối liên hệ giữa lý thuyết và thực tiễn, giữa kiến thức phổ thông và ứng dụng nghề nghiệp. Ví dụ, các môn khoa học tự nhiên có thể được tích hợp với các nội dung kỹ thuật; toán học có thể gắn với đo lường, tính toán trong sản xuất; tin học có thể gắn với công nghệ vận hành trong doanh nghiệp. Sự tích hợp đó không chỉ làm tăng tính hấp dẫn của chương trình, mà còn hạn chế tình trạng quá tải, giảm nguy cơ bỏ học, vốn từng là thách thức trong phân luồng giáo dục.
Về mục tiêu đào tạo, trung học nghề hướng tới việc hình thành cho người học năng lực làm việc độc lập, làm việc nhóm, khả năng thích ứng với môi trường lao động hiện đại và bước đầu tiếp cận công nghệ mới. Chuẩn đầu ra được xác định theo từng ngành nghề cụ thể, bảo đảm người học sau khi tốt nghiệp có thể tham gia thị trường lao động hoặc tiếp tục học lên trình độ cao hơn trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp. Như vậy, trung học nghề không phải là “điểm dừng” của học vấn, mà là một mắt xích linh hoạt trong chuỗi học tập suốt đời.
Từ góc độ vĩ mô, việc luật hóa trung học nghề góp phần hiện thực hóa chủ trương phân luồng học sinh sau THCS, giảm áp lực tuyển sinh vào lớp 10 công lập, đồng thời đáp ứng nhu cầu nhân lực kỹ thuật trung cấp, lành nghề của nền kinh tế. Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng yêu cầu lao động có kỹ năng thực hành, khả năng vận hành máy móc, công nghệ và làm việc theo quy trình chuẩn hóa, mô hình trung học nghề tạo ra lợi thế cạnh tranh sớm cho người học. Các em không chỉ có nền tảng văn hóa đủ để tiếp tục học tập, mà còn có chứng chỉ, bằng cấp nghề để tham gia lao động khi cần thiết.
Trung học nghề tại MITC: Triển khai chính sách trong môi trường đào tạo thực hành
Chính sách chỉ thực sự phát huy giá trị khi được triển khai hiệu quả trong thực tế. Trong bối cảnh đó, trung học nghề tại MITC được tổ chức trong một môi trường đào tạo có nền tảng kỹ thuật và công nghệ sẵn có. Là cơ sở giáo dục nghề nghiệp trực thuộc Bộ Công Thương với 47 năm xây dựng và phát triển, Trường Cao đẳng Công Thương miền Trung sở hữu hệ thống ngành nghề đa dạng và cơ sở thực hành tương đối đồng bộ.
Khi chương trình trung học nghề được triển khai trong một hệ sinh thái đào tạo như vậy, phần 1.500 giờ học nghề không chỉ dừng lại ở mô phỏng lý thuyết. Người học có điều kiện tiếp cận xưởng thực hành, phòng thí nghiệm và các mô hình thiết bị sát với thực tế sản xuất. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các ngành kỹ thuật và công nghệ, nơi kỹ năng thao tác và xử lý tình huống thực tiễn quyết định chất lượng lao động.
Việc được đào tạo song song văn hóa và nghề nghiệp giúp người học vừa có nền tảng kiến thức cần thiết, vừa có thể tham gia lao động sớm nếu điều kiện gia đình yêu cầu.
Bên cạnh đó, môi trường đào tạo nhiều trình độ tại MITC tạo ra lộ trình học tập liên thông rõ ràng. Học sinh trung học nghề, nếu có nhu cầu và năng lực, có thể tiếp tục học lên trung cấp hoặc cao đẳng mà không phải thay đổi môi trường quá nhiều. Sự ổn định này giúp quá trình phát triển nghề nghiệp diễn ra liên tục, hạn chế đứt gãy trong định hướng cá nhân.
Ở góc độ xã hội, trung học nghề tại MITC còn góp phần mở rộng cơ hội học tập cho học sinh khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, nơi nhu cầu nhân lực kỹ thuật, dịch vụ và công nghiệp ngày càng gia tăng. Việc được đào tạo song song văn hóa và nghề nghiệp giúp người học vừa có nền tảng kiến thức cần thiết, vừa có thể tham gia lao động sớm nếu điều kiện gia đình yêu cầu. Đây là một lựa chọn thực tế và nhân văn trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động.
Điều quan trọng là cách tiếp cận triển khai chương trình không đặt nặng yếu tố quảng bá, mà tập trung vào chất lượng đào tạo và khả năng thích ứng của người học. Khi tinh thần của Luật Giáo dục nghề nghiệp sửa đổi được cụ thể hóa bằng chương trình học tích hợp, tăng cường thực hành và gắn với nhu cầu thị trường, trung học nghề thực sự trở thành một giải pháp chiến lược cho phân luồng sau THCS.
Có thể nói, sự ra đời của trung học nghề đánh dấu bước chuyển từ tư duy “học để thi” sang “học để làm”. Trong tiến trình đó, trung học nghề tại MITC là một ví dụ cho thấy nếu được tổ chức bài bản, con đường giáo dục nghề nghiệp hoàn toàn có thể tạo dựng vị thế bình đẳng với giáo dục phổ thông truyền thống. Khi xã hội dần thay đổi cách nhìn, người học sẽ có thêm sự tự tin để lựa chọn hướng đi phù hợp với năng lực và khát vọng của mình.
Hãy liên hệ ngay trường Cao đẳng Công Thương miền Trung, bạn có thể theo dõi trên website…. của trường Cao đẳng Công Thương miền Trung, liên hệ ngay hotline: 086.929.1168 để được hỗ trợ tư vấn, hoặc liên hệ Zalo: https://zalo.me/mitcvn
Đình Phú
